Medan leiken er god

Ein skal slutta medan leiken er god, fekk me høyra då me vaks opp. Det gjer eg no etter 287 tekstar med fredagsord i Jakobs bok. Det heile starta som ein laus idé og eit eksperiment, for fem og eit halvt år sidan. Eg visste at det nærma seg slutten på ordinær yrkeskarriere. Samstundes ville eg visa, ikkje minst for meg sjølv, at det kunne vera mogeleg å skriva andre ting enn dei vanlege departementale notata og dokumenta, sjølv for ein byråkrat. Den totale fridomen i å kunna velja tema fritt, kunna vera flåkjefta, alvorleg, sarkastisk og insisterande om ein annan, har vore ein triveleg runde i ein ukjend og stundom litt haltande formuleringsdans. Dette å lata meir eller mindre tilfeldige innfall styra skriveprosessane ein gong for veka, har fargelagt dagane på ein positiv måte. Svært positivt var det at Ullensvang mållag såg seg syn med å laga ei bok i 2017 med eit lite utval av tekstane mine. Det var stas. Boka er illustrert av Ingunn van Etten.

Samstundes veit eg at når skriveprosessar får noko regelbunde over seg, er det lett for at ideane tryt, tankane kan repetera seg og formuleringsoverskotet vert lett erstatta med krampaktige skriveøvingar. Eg har nok kome til det stadiet, kjenner eg. Elementær sjølvinnsikt fortel meg difor at denne teksten er dei siste fredagsorda i Jakobs bok. Alt har si tid. Uansett har eksperimentet vart mykje lenger enn det eg såg for meg for godt fem år sidan.

Bloggtekstane vil vera tilgjengelege ei stund framover før heile bloggen vert sletta. Boka “Kvardagsord. Tekstar frå ein seniorblogg” vil vera å få kjøpt hjå Ullensvang mållag enno ei tid framover. Takk for fylgjet til dei som har vore innom bloggen fast eller sporadisk, og takk for alle hyggelege tilbakemeldingar!

Share

Ank

Lever du stundom livet på ank? Forstår ikkje, seier du? Ottast ikkje, eg skal forklara kva ‘ank’ er. Dei fleste av oss har nok innimellom lege vakne på natta på ank; dvs. me har vore urolege, ottefulle for eitt eller anna. Det kan vera at tenåringane var seint ute, og me venta på at dei skulle koma heim. Det kan vera ank for eksamen neste dag, eit jobbintervju eller eit legebesøk. Det meste kan me anka oss, eller vera urolege, for. Stundom kan det ta heilt overhand, og livet vert prega av alt som er ottefullt og kanskje farleg. Det er ingen god tilstand for nokon.

Eit snev av ank av og til kan kanskje vera av det gode og på sin plass. Det kan vera ein måte å vera på vakt, vera førebudd og klar til innsats, om det er nødvendig. So er det dette å finna høveleg balanse då, mellom det å vera litt budd, ogso på det verste, og vera ottefull og halvredd for det som kanskje kan koma til å skje. Somme av oss klarer å finna denne balansen. Andre strevar og lèt ank og uro prega både natt og dag.

For oss som har godt sovehjarta, er ank kanskje mest ein teoretisk storleik. Stundom kan det vera slik at ein nesten har dårleg samvit fordi ein søv godt, nesten uansett. Klarer ein å finna høveleg balanse mellom dårleg samvit og positive illusjonar, ruslar kvardagane av garde på ein rimeleg grei måte. Då slepp ein å anka seg unødig.

Eit anna hankjønnsord, ‘anke’, har same opphavet som ‘ank’. Tydinga heng også saman. ‘Anke’ kan vera ei klage eller klagemål. I juridisk språkbruk betyr det krav om at ein dom eller ei avgjerd skal behandlast av ein høgare rettsinstans.

Opphavet til ordet ‘ank’ er uvisst, skal ein tru dei som er profesjonelle etymologar. Nokon vil sjå ein samanheng med ei indoeuropeisk lydrot *enq-, *onq-, “stønne, sukke, brøle”, som òg er representert i mellomirsk ong, “stønne; sukk”, for å sitera  “Norsk etymologisk ordbok” frå 2013. Kan so vera. Eg kjenner ingen som vil anka seg om ein aldri skulle finna det ut heilt sikkert. Uansett har me eit ord som kan uttrykkja ein liten flik av det å vera menneske.

Share