Skøytelaus

Har du nokon gong tenkt på kva som skil når du er uheldig og når du er skøytelaus? Du veit ikkje kva skøytelaus betyr? Andre variantar av ordet er slumsen, aktlaus, tankelaus, uforsiktig eller “skjødesløs”. Det er altså eit ord som ein ikkje utan vidare vil assosiera seg med.

Tenk deg fylgjande situasjon: du står og vaskar opp dei finaste vinglasa dine, eller dei glasa du trur er fine vinglas. Brått ramlar eitt i golvet når du står og turkar opp med ein rein og fin linduk. Pang, seier det, og glaset ligg på golvet, knust og utan botevon. Var du då skøytelaus, eller var du berre uheldig? Skulle eg svara sjølv, ville eg sjølvsagt ha sagt at eg var uheldig. Slikt kan skje for den beste når ho konsentrerer seg sterkt om ikkje å gjera noko feil. Den intense konsentrasjonen kan gjera at ein vert ekstra klumsen, og hender og fingrar stokkar seg lett. Dermed ligg glaset på golvet.

Andre vil leggja vekt på at dette har skjedd før, ja, faktisk fleire gonger. Dei hevdar at dei ser eit mønster og konkluderer med triumferande mine at når ein er uheldig i fleirtal, er ein skøytelaus, dvs. ordnar seg så dumt at det må gå gale litt oftare enn godt er. Dei vil kunna fortelja på ein doserande måte at ein skal stå godt over disken når ein turkar fine vinglas. Det er skøytelaust å stilla seg opp midt på golvet og turka glas. Det er å leggja til rette for at det skjer ei ulukke.

Ein som stendig får skadar på bilen sin, som bryt seg sund på ski eller kollsyklar rett som det er, vil lett kunna få merkelappen ‘skøytelaus’ knytt til seg. Og kanskje kan det vera ein folkeleg definisjon av skøytelaus at ein er uheldig i fleirtal, dvs. det ulukksalige skjer fleire gonger.

På den andre sida: det hender at personar som me tykkjer er aktlause, faktisk lukkast. Dei landar på føtene, dei tek sjansar og klarar oppgåvene. Då er dei vågale og flinke; suksessrike vil mange seia. Dei kan skina i samfunnet som vellukka. Kanskje er det så enkelt som dette: er du uheldig i fleirtal, er du skøytelaus, er du heldig i fleirtal, er du vellukka. Og somme av oss likar å tru at det er ei hårfin grense mellom det å vera uheldig og heldig. Neste gong kan det henda at ein er heldig når ein turkar vinglas.

Share

Reklame-allergi

Eg må berre innsjå at eg har ei form for allergi. Eigentleg har eg kjent dei negative reaksjonane i mesteparten av det vaksne livet mitt. Kort og godt mislikar eg sterkt å verta avbroten av reklame i tide og utide. Det har vorte verre med åra. I grunnen har eg eit svært enkelt forhold til reklame. Når det er noko eg er interessert i, t.d. når eg skal kjøpa noko, då finn eg fram informasjon og reklame sjølv, på eige initiativ og av heilt fri vilje. Eg vil berre bestemma sjølv når det passar meg, eg vil ikkje få det pådytta i tide og utide av nokon der ute.

I aviser og andre publikasjonar har eg lært meg å oversjå reklamen. Det går heilt greitt å vera reklameblind når eg les aviser. Når eg går i butikkgatene, er eg òg stokk blind for reklamen, med mindre det er noko spesielt eg ser etter. Det verste er fjernsynskanalar. Det hender at eg vil sjå program på reklamefinansierte kanalar. Då, plutseleg og heilt umotivert, stoppar sjølve programmet, og det kjem dettande ned fullstendig uinteressante reklameinnslag for alt mogeleg som eg ikkje treng. Bilar, mat, mobiltelefonabonnement, klede og anna som eg ikkje er interessert i der og då. Eg kan sjølvsagt slå av lyden, gå på do eller lesa litt i aviser den stunda reklamefjaset okkuperer skjermen. Men det er so steikjande irriterande å få noko eg ikkje har bede om, stikkande opp i synsfeltet mitt når eg hadde tenkt å bruka tida til noko som i utgangspunktet var interessant og kanskje til og med litt triveleg.

Løysinga mi vert nok ofte at eg lèt vera å sjå program på reklamefinansierte kanalar. Då slepp eg irritera meg. Då slepp eg å oppleva prikkinga langs ryggen i rein frustrasjon. Det kan vel henda at eg går glipp av nokre bra program på den måten. Men når eg tenkjer på kor mykje eg aldri vil få med meg, og alt eg ikkje veit,  er det heilt greitt. Eg kan likevel ha eit rimeleg bra liv.

Eg kan sikkert seiast å vera høgsensitiv mot reklame. I eit forbrukarsamfunn er eg og alle likesinna  å rekna som rusk i maskineriet. Hadde det vore mange som meg, hadde ikkje den økonomiske veksten vore noko å snakka om. Men det må alltid vera nokon litt marginale figurar som kan vera bakteppe for normaliteten i det reklamedrivne forbrukarsamfunnet. Me har alle våre plassar her i livet.

Share