Stikkordarkiv: Hardanger folkemuseum

Me tastast

No surrar bloggaren dugeleg, tenkjer du kanskje. Men nei, her om dagen fekk eg ei melding frå ein god kjenning, der avslutninga var “me snakkast eller tastast i 2017”. Nettopp, slik er det no for tida, me tastast meir enn me snakkast, mange av oss. Ordet ‘tastast’ finst enno ikkje i ordbøkene, men det er lett å forstå tydinga. Det er laga etter mønster frå andre ord, som ‘snakkast’, ‘møtast’, ‘sjåast’, ‘treffast’ m.m. På ein enkel måte grip ‘tastast’ tak i korleis me i den digitale tidsalderen samhandlar med andre personar. Me tastar på mobiltelefonar, nettbrett og pc-ar. Me tastar på Fjesboka, på twitter og eg veit ikkje kva. Til og med på den sokalla “snapchat” tastar me samstundes som me ser foto i sanntid av den me kommuniserer med. Korte, av og til lange, meldingar går fram og attende mellom oss ettersom me bautar oss fram i kvardagane og prøver å ha kontakt med kvarandre.

Eg kan ikkje la vera å tenkja attende på den raske utviklinga me har opplevt i det digitale kommunikasjonsfeltet. Då eg arbeidde ved Hardanger folkemuseum, kjøpte me inn data-utstyr i 1981, som det fyrste museet utanfor universitetsmusea. Det var eit stort framsteg i alt skrivearbeid. Brev, årsmeldingar, sakspapir til styret, artiklar, publikasjonar, tekstar til utstillingar og meir til kunne me produsera på ein rask og effektiv måte. Ja då, det gjekk med litt tid for å finna ut av feil som kunne koma på utstyret. Likevel vil eg nok hevda at me vart meir effektive i mykje av arbeidet vårt.

Eg hugsar også då me på Maihaugen kjøpte den fyrste faksmaskina i 1987. Det var jubileumsår og god økonomi, so me slo til. ikkje minst i kontakten med utanlandske institusjonar og kollegaer fekk faksmaskina mykje å seia. Det var slutt på å venta dage- eller vekevis på svar i brev. Sende eg ein faks til USA på ettermiddagen, låg det svar og venta neste morgon. Ikkje minst i den hektiske OL-tida på Maihaugen vart faksmaskina eit viktig hjelpemiddel. Me skulle drøfta og planleggja ei stor utbygging på Maihaugen. Det var i periodar dagleg kontakt med Kulturdepartementet, og då fekk faksmaskina verkeleg køyra seg.

No er faksmaskina å rekna som eit småteknisk kulturminne. E-post, internett, og eg veit ikkje kva, har overteke samhandlingsplattforma, for å bruka litt skoddespråk. Me tastar i veg, er hektiske og effektive. Sender små, ofte kryptiske meldingar om at me er på veg, toget er 10 minuttar for seint, møt meg utanfor X kl. yy.00, middag om to timar, osv. osv. Det er nesten som eg saknar den tida me kanskje hadde tidlegare, mellom sending og svar. Eg ynskjer meg stundom attende til den tida då det kunne gå vekevis mellom sending og svar; tenk på all den tida som me då hadde til disposisjon! Men det hadde me nok ikkje. Disponibel tid var nok den same då om no. Den gong som no var somme flinkare enn andre til å få noko ut av tida.

All den tastinga burde passa ein som vart oppseda til ikkje å snakka i utrengsmål. Likevel, rett som det er, tek eg meg sjølv i å droppa tastinga. I staden ringjer eg. Det er noko med det å kunna høyra den du har kontakt med, få med nyansane i stemmebruk og setningsmelodi, kunna sansa det usagde som kan liggja i det som vert sagt. Det får ein sjeldan grep om i dei tasta meldingstekstane. So om eg skulle ha eit nyttårsynske: heller snakkast enn tastast.

Share

Fjernsynsafari i eigen fjord

P1000016_cr-bEg må berre vedgå det: eg sat og såg på då NRKs sommarbåt gjekk fjordalangs i Hardanger. Eigenleg var det fyrste gongen eg har site midtfjords so lang strekkje i eigne fjordarmar. Til vanleg sit eg i bil som førar og har meir enn nok med å finna ut korleis ein skal koma seg fram på smal og svingete veg. I alle fall gjeld det på austsida av Sørfjorden. På vestsida er det mykje betre, men so har nokre hovud, som må vera kloke på ein merkeleg måte, funne ut at ferjesambandet mellom Utne og Kvandal skal reduserast. På den måten får dei mange fleire til å køyra den dårlege vegen på austsida. Dei må kanskje tru at ynsket om å køyra over Hardangerbrua er so sterkt at dei toler den dårlege austsidevegen samstundes som dei må betala i dyre dommar for å koma seg over på Oksen-halvøya. Vegplanlegging i Hardanger har eg aldri forstått, og langt mindre no når eg er trygt internert i innlandet, litt i utkanten av det området der firfeltshysteriet rår.

Men attende til sommarbåten. Eg fann ut at det var utruleg praktisk å sitja framfor fjernsynet. Ikkje nødvendig å snu hovudet ein einaste gong, slik ein må gjera når ein sit i båt på fjorden. Her kunne eg sjå rett fram heile tida, utan å få vondt i nakken. Det var mange kamera som viste begge sidene av fjorden i tillegg til utsyn både framover og bakover. Storarta! Der steig det fram det eine landemerket etter det andre. Børvehovden – det mest markante landemerket i Sørfjorden. Eg kjem i hug den fyrste landkunneboka eg hadde på folkeskulen; det heiter vel geografi no. Det fyrste biletet i boka viste kyrkja i Ullensvang og Børvehovden. I mange år var eg overtydd om at sidan dette biletet stod fremst i landkunneboka, måtte Ullensvang og Sørfjorden vera den finaste staden på jorda, meir som sentrum i verda. Seinare har eg nok møtt motbør mot eit slikt syn, men inst inne trur eg på det den dag i dag, sjølv om eg ikkje seier det til nokon.

Akkurat då båten skulle svinga inn til Utne, der eg hadde åtte gode år på Hardanger folkemuseum, kom den lagnadstunge meldinga på skjermen at båten var utanfor dekningsområdet. Heldigvis varte det ikkje so lenge. Likevel var det ei påminning om at Utne, denne fagre staden, ligg nok litt utanfor allfarveg, når programmeringsutgangspunktet ligg i Oslo. I alle fall, medan båten nærma seg Utne, kunne eg tenkja attende på spennande museumsår. Eg var heldig og fekk vera der då økonomien var god. Når eg tenkjer nærare etter, var eg alltid heldig på det feltet. Eg fekk oppleva museumsinstitusjonar med god økonomi. Det er lenge sidan eg har møtt museumsfolk som uttrykkjer seg slik.

Slik sat eg og lét minna rulla over den indre radarskjermen. Frå båten såg eg eit lite glimt av det huset der eg vaks opp, i Hedlandshagen. Ombygt, men likevel attkjennande. Slekta bur der framleis. Sanneleg såg eg ungdomshuset, der eg møtte den fyrste kjærasten min. Innimellom minnebileta såg eg mange kjenningar som vinka og hoppa på land. Dei oppførde seg som vårkåte kalvar. Kva gjer ein ikkje i von om å vera til pynt i fjernsynsruta nokre sekund!

Det heile var ein sann attkjenningssvir der sommarbåten tok seg fram i den delen av landet som har vore med på å skapa ein del av den nasjonalromantiske dimensjonen som landet og turistnæringa har brukt dei seinaste 150 åra. Høgdepunktet var sjølvsagt Ulvik og Lars Sponheim som med velkjend, allfaderleg pondus proklamerte at Ulvik er perlo i Hardanger. Rette ord i beste sendetid; det høver framifrå å ha ei perle mellom diamantane i Hardanger.

Share