Kategoriarkiv: Ukategorisert

74

I året 2020 er det mange som vert 74 år. Faktisk var 1946 det året då det vart fødde flest born i alle år etter krigen, i alt 70 727, om me skal tru SSB. 1946 var det einaste året med over 70 000 i fødselstal. Me har alt i fleire år sytt for at generasjonane etter oss med skjelvande røyster snakkar om den eldre-tsunamien som trugar med å skola over det velferdssamfunnet som dei hadde sett for seg at dei skulle sola seg i. Berre sjå på talet ’74’; kvasse vinklar og rette strek, eit tal som brøyter seg fram med spisse albogar. Det er berre ’44’ som er spissare. Me var nok meir medgjerlege då me var 68, då me var i ferd med å trekkja oss ut av yrkeslivet og var på full fart ut av samfunnskategorien ‘gagns menneske’. Det kan nok vera ei trøyst at når somme av oss når 88 år, er me rundare i kantane og prisar oss lukkelege over at nokon i det heile vil bry seg med oss. Slik går dagane og livet. Aldri so godt at det ikkje kan problematiserast.

Share

Utkonkurrert

Når ein har kome i gjerandsløysealderen, er ein i grunnen utkonkurrert, i alle fall i yrkeslivet. Det er heilt greitt. Teoretisk sett skal ein då ha utført det som kunne ventast av ein, med dei rammevilkåra og tilfeldigheitene som var der. I gjerandsløysealderen er det so mykje anna som kan fylla tida. Eg har oppdaga at ein kan bruka dagane til å sjå på fjernsyn; om ein orkar då. Ja, for det kan vera eit ork. I utgangspunktet tenkte eg at no kan eg kanskje sjå kva som er på alle dei kanalane eg abonnerer på, men som eg tidlegare aldri hadde tid til å vera innom. Det gjekk ikkje lenge før eg forstod at skal det vera eit populært fjernsynsprogram, må det vera ein konkurranse. Nokon skal vinna eller stemmast fram, medan andre – og det er dei fleste – skal luska heimatt som taparar. Sjargongen vil rettnok ha det til at alle som er med, er vinnarar. Men det trur dei ikkje på sjølve eingong. Tonefall og kroppsspråk fortel at dei kjenner seg som det dei er – utkonkurrerte taparar.

Det er ikkje den ting det ikkje kan lagast konkurransar om. I idrett er det greitt; utan konkurransar, hadde det ikkje vore nokon idrett. Men no gjeld det i tillegg matlaging, gardsarbeid, arbeidsteknikkar, dirigering, speling, synging, diagnostisering av sjukdomar og mykje anna rart. Ikkje eingong fantasien kan setja grenser for kva som kan konkurrerast i på fjernsyn. Dei mange som meiner at all utvikling i verda er tufta på kokurranse, har strålande tider. Di meir omfattande og meir raffinerte konkurranse-metodane vert, di lettare kan dei sterke og utkropne skapa samfunna i sine bilete. Det overfylte konkurranselandskapet i fjernsynsverda avspeglar berre at me lever i samfunn der det høgaste idealet er å fremja konkurranse. Det skaper vinnarar. Det er dei som driv verda og samfunnsutviklinga framover. I alle fall likar dei å tru det sjølve. Dei utkonkurrerte, dvs. det kjempestore feirtalet, skal applaudera og kjenna seg lukkelege over at dei har vinnarar å heia på.

Likevel – eg vågar å kviskra fram eit ørlite ynske: eg skulle gjerne ha sett ein konsert, på fjernsyn, der dirigenten dirigerer fordi hen vil skapa musikk, ikkje berre for å vinna over nokon andre som heller ikkje kan dirigera. Men slik tenkjer kanskje berre ein utkonkurrert.

Share