Kategoriarkiv: Ukategorisert

Snjoen som fall i fjor

Til vanleg eksisterer snjoen som fall i fjor, berre som minne om snjofall, snjomåking eller milevis av skiløyper i skog eller på fjell. Dei aller fleste av oss er nøgde med at fjorårs-snjoen held seg i minneboka. For andre derimot, er ikkje dette nok. Dei vil på død og liv ta vare på snjoen frå i fjor. Dei har funne på at dei skal samla og lagra snjo i fjellhole for å kunna ta han fram att til ei bestemt tid neste år. På den måten kan dei garantera snjo på ein viss dato, anten vêret er lageleg eller ikkje. Det er viktig at folk kan planleggja når dei skal kunna gå eller stå på ski att. Slikt kan ikkje overlatast til vêret åleine, dersom ein legg vekt på livskvalitet.

Kanskje kan eg forstå dette ynsket om å ha vinter større delar av året. I fleire tiår har me prøvt å kompensera for manglande sol ved å laga solstudio eller smørja på oss noko uhumskt som skal få folk til å verta brune utan sol. Det er sjølvsagt lettare enn å reisa dit sola er heile året. I alle fall er det mindre fly-skamfullt. Og om ikkje minnet tek heilt feil, er det mogeleg å få tak i små snjoanlegg som kan laga snjo i hagen, dersom ein saknar snjomåking og glatt tun. Einaste avgrensinga er at det må vera kaldt i vêret for å få det til.

Slik prøver me å oppheva dei vilkåra som den vanskelege og lunefulle naturen pressar på oss. I det superindividuelle samfunnet må det vera eit mål at kvart individ skaper sine eigne mikroklima, der dei kan få vinter når dei ynskjer det, og sommar når dei ynskjer det. Valfridom er det største ein person kan ynskja seg. Det verste som kan skje, er at nokon andre eller naturen set rammevilkåra for oss. Slik støyrer me på, i von om at di meir me får gjera akkurat som me ynskjer, di betre vert verda rundt oss. Det burde koma ei felles, offentleg stønadsordning som hjelper folk å gjera akkurat som dei vil, når dei vil. Det er det minste ein kan venta av eit velferdssamfunn.

Share

Alt skal gå so fort

Ja då, det har sikkert noko med alder å gjera. Likevel, eg kan ikkje forstå kvifor mykje rundt meg skal gå so fort. Her om dagen høyrde eg i radioen at folk var irriterte over at lydbøker går for sakte; dvs. farten på innlesinga er for låg. Folk vil redusera tida dei treng for å høyra ei lydbok. Det er som om det er ein konkurranse i å høyra flest mogeleg lydbøker på kortast mogeleg tid. For meg er det ei gåte at nokon ikkje set pris på den gode opplesinga, der pauser, setningstone og framhevingar av viktige ord og uttrykk gjev lesaropplevinga farge, innhald og meining. Slikt er ikkje lett å få fram når det berre er tale om å lesa teksten fortast mogeleg.

Og mange, særleg ungdom, snakkar ufatteleg fort. Lydar og bokstavar ramlar ut av munnen som ein vestlandsbekk om våren. Alt sprutar i veg. Ofte er det dårleg diksjon i tillegg, og då er det berre eitt og anna ordet som når fram til den som gjerne vil høyra kvart ord som vert servert. Då må ein gjera som om ein både høyrer og forstår i von om at tolkingsevna enno er so høgt utvikla at det går bra likevel.

Dette rastlause ynsket om hastverk påverkar meg sjølv også. Eg merkar at eg stendig nøyer meg med å sjekka aviser digitalt. Då er det ofte kortversjonen eg les, sjeldnare dei fulle artiklene. Likefullt trur eg at eg har fått med meg nok innhald.

Sjølv får eg stundom høyra at bloggtekstane mine er for lange. Dei bør ikkje vera over 400 ord, får eg høyra, i alle fall dersom dei skal lesast på telefon. Her om dagen såg eg eit oppslag om at dei unge har vanskar med å lesa konsentrert meir enn eit kvarter. Då kom eg i hug korleis eg sjølv som gutunge opplevde ufatteleg lukke dersom eg kunne få lov gli inn i ei bok i fleire timar.

Kanskje reagerer eg på dette hastverket fordi eg har kome i gjerandsløysealderen, eller pensjonistalderen, som det heiter. Når ein har gjort seg ferdig med daglige fristar for det som skal gjerast, opplever ein kanskje det pulserande arbeidslivet som hastig og rastlaust. Likevel, det er noko urovekkjande der ute når det å kunna oppleva tekstar og bøker med tid til ettertanke, vert oppfatta som bortkasta tid. Ettertanken har berre eitt krav for å kunna ha effekt: tid til å tenkja tankane gjennom. Men kanskje er det eit aldersteikn at ein set pris på ettertanken.

Share